Rytuały
Czeski stół kręci się wokół hospody: piwo dostawiane bez pytania i kreskowane na podstawce, toast z patrzeniem w oczy, trzy sposoby nalewania tego samego piwa, a do tego obiad zaczynany zupą i knedlik do każdego sosu.
Na zdraví - toast z kontaktem wzrokowym
Podnosisz szkło, mówisz Na zdraví, stukasz się kolejno z każdym patrząc mu w oczy, a przed pierwszym łykiem lekko trzaskasz dnem kufla o stół.
Pominięcie kontaktu wzrokowego w chwili stuknięcia ma według przesądu oznaczać lata bez udanego życia intymnego, więc Czesi pilnują go serio. Nie stuka się przez czyjąś rękę ani nie krzyżuje ramion nad stołem. Trzaśnięcie kuflem o blat przed łykiem, nazywane uziemieniem piwa, to gest stałych bywalców - osobny toast za lokal.
- Patrz rozmówcy w oczy w chwili stuknięcia, nie na kufel
- Nie wznoś toastu szklanką wody - unieś rękę albo poczekaj
- Przy większym stole stukaj się z każdym osobno, nie wszyscy naraz na środku
Ještě jedno - piwo dostawiane bez pytania
Kelner sam przynosi kolejne piwo, gdy tylko szklanka jest prawie pusta, a każde nalane zaznacza kreską na podstawce pod kuflem.
To nie nachalstwo, tylko domyślny tryb czeskiej hospody - piwo leci, dopóki nie zasygnalizujesz, że kończysz. Żeby przestać, mówisz už ne, děkuju albo zostawiasz w szklance trochę piwa na dnie. Na koniec kelner liczy kreski z podstawki, a ty mówisz zaplatím za siebie albo zaplatíme za cały stół. W mniejszych lokalach nadal liczy się głównie gotówka.
- Nie zostawiaj pustej szklanki, jeśli nie chcesz następnego piwa - to sygnał do dolewki
- Powiedz od razu, czy płacicie razem (dohromady), czy osobno (zvlášť)
- Miej przy sobie gotówkę - karta bywa nieprzyjmowana poza większymi miastami
Hladinka, šnyt, mlíko - trzy sposoby nalania
To samo piwo nalewa się na trzy sposoby, różniące się ilością piany, i każdy pije się do czego innego.
Hladinka to klasyka: gruba, gęsta czapa piany na jednej trzeciej szklanki, do picia bez jedzenia. Šnyt ma więcej piany i mniej piwa, dobrze pasuje do tłustego dania. Mlíko to prawie sama gęsta piana z odrobiną piwa na dnie, słodkawa, kiedyś zamawiana przez panie, dziś pijana do deseru. Wszystkie trzy są możliwe dzięki czeskim kranom bocznym z długą dźwignią.
- Chcesz szybkie orzeźwienie - proś o hladinkę
- Jesz gulasz albo smażony ser - šnyt zniesie tłuszcz lepiej
- Nie zdmuchuj i nie odlewaj piany - w Czechach to część smaku, nie wada nalania
Polévka je základ - obiad zaczyna zupa
Obiad zaczyna się od zupy niemal zawsze, a ciepłe danie główne jada się w porze obiadu, nie wieczorem.
Polévka je základ, czyli zupa to podstawa, funkcjonuje prawie jak przysłowie. Do wyboru zwykle rosół z wątrobianymi kluseczkami, czosnkowa česnečka podana w chlebowej misce albo kremowa kulajda z koperkiem, grzybami i jajkiem w koszulce. Główny posiłek dnia to obiad między dwunastą a drugą; wieczorem w domu bywa już tylko chleb z czymś zimnym.
- W mniejszej miejscowości zjedz ciepłe danie w porze obiadu, nie zostawiaj go na wieczór
- Zamów zupę, nawet jeśli w Polsce byś ją pominął - często jest lepsza od dania głównego
- Česnečkę podają w wydrążonym bochenku - chleb też się zjada
Knedlík ke všemu - kluska do każdego sosu
Do pieczeni i sosu dostajesz knedliki z automatu i w tradycyjnym lokalu nie wypada prosić o zamianę na frytki.
Knedlík, gotowany i krojony na plastry, jest po to, żeby wybierać nim sos do ostatniej kropli - to jego główna rola przy stole. Bywa houskový z pieczywa, bramborový z ziemniaków albo owocowy na słodko. Je się go widelcem i nożem, nigdy ręką, a w karcie zapis 3 ks przy daniu oznacza trzy plastry.
- Chcesz frytki albo ziemniaki zamiast knedlików - powiedz przy zamawianiu, domyślnie ich nie dostaniesz
- Nasiąkaj knedlikiem sos, nie zostawiaj go na talerzu - o to w tym daniu chodzi
- Nie bierz knedlika do ręki, nawet gdy zostanie ostatni kęs sosu