Menu
Przewodnik kulinarny - co jeść, co pić, jak zamawiać i czego się spodziewać w kraju polenty, kwaśnych zup i śliwkowej pălinki.
Polenta i mięso
Mămăligă și carne
Mămăligă
Polenta z mąki kukurydzianej, gotowana i mieszana do gęstości, którą da się kroić. Klasyczne podanie to "mămăligă cu brânză și smântână" - z owczym serem i kwaśną śmietaną, często z jajkiem sadzonym na wierzchu. Dawniej jedzenie biedoty, dziś element tożsamości. Nie jest dodatkiem w stylu ziemniaków - bywa całym daniem, zwłaszcza w wersji z serem.
Sarmale
Gołąbki w liściach kiszonej kapusty (albo winorośli - wtedy "sărmăluțe"), nadziewane wieprzowiną z ryżem i przyprawami, duszone godzinami z warstwami kapusty i wędzonką. Podawane z mămăligą, kwaśną śmietaną i ostrą papryczką do gryzienia. To danie narodowe i bożonarodzeniowe - po świniobiciu robi się wielki garnek na kilka dni, a każda babcia twierdzi, że jej są jedynie słuszne.
Tochitură
Kawałki wieprzowiny (czasem z podrobami i kiełbasą) duszone w tłuszczu z winem albo pomidorem, podane z mămăligą, jajkiem sadzonym i startym owczym serem. Ciężkie, tłuste, bardzo rumuńskie. Wersja mołdawska (tochitură moldovenească) jest ostrzejsza i bardziej pomidorowa. Danie na chłodny dzień i na kaca.
Kwaśne zupy
Ciorbe
Ciorbă de burtă
Kwaśna, mocno czosnkowa zupa z pokrojonych flaków wołowych, zabielona żółtkiem i śmietaną, dokwaszona borszem lub octem. Podawana z ostrą papryczką i miseczką roztartego czosnku w occie do dolania. Wersja bez flaków, z kurczakiem, nazywa się ciorbă rădăuțeană - dobra dla tych, których flaki odstraszają.
Ciorbă de perișoare
Kwaśna zupa z pulpecikami z mielonego mięsa z ryżem, z marchewką, pietruszką i dużą ilością lubczyku, dokwaszona borszem. Zabielana śmietaną tuż przed podaniem. Codzienne danie stołówkowe i domowy obiad. Lubczyk daje jej charakterystyczny, lekko seler-anyżowy aromat, po którym poznasz "prawdziwą" ciorbę.
Z grilla i przekąski
Grătar și gustări
Mici (mititei)
Wałeczki z mielonej wołowiny (z dodatkiem baraniny lub wieprzowiny), mocno czosnkowe i doprawione, z odrobiną sody, która czyni je sprężystymi. Grillowane bez osłonki, podawane po kilka sztuk z musztardą, świeżym chlebem i piwem. Nazwa znaczy "małe". Według legendy powstały w Bukareszcie pod koniec XIX wieku, gdy w szynku zabrakło jelit do kiełbas, a masę i tak trzeba było usmażyć.
Wikimedia Commons - No machine-readable author provided. Bogdan assumed (based on copyright claims).
Zacuscă
Gęsta pasta z pieczonego bakłażana, papryki, pomidorów i cebuli, duszona długo na oleju, wekowana jesienią w dziesiątkach słoików. Smaruje się ją na chleb przez całą zimę. Każda rodzina robi ją na przełomie września i października według własnych proporcji - zapach pieczonej papryki na balkonach to rumuński sygnał końca lata.
Salată de vinete
Pasta z pieczonego i odsączonego bakłażana, utartego z olejem i drobno posiekaną cebulą, na kwaśno i lekko wędzoną nutą od pieczenia na ogniu. Smaruje się ją na chleb, często z plasterkiem pomidora. Na stół świąteczny wjeżdża też salată de boeuf - dekorowana sałatka jarzynowa z gotowaną wołowiną, groszkiem i majonezem.
Słodkości
Dulciuri
Papanași
Pączki z ciasta twarogowego, smażone lub gotowane, uformowane w obwarzanek z małą kulką dociśniętą na wierzchu, polane kwaśną śmietaną i konfiturą z wiśni. Podawane na gorąco, jako deser do dzielenia albo dla bardzo głodnych. Kontrast kwaśnej śmietany i słodko-kwaśnej wiśni równoważy ciężar smażonego ciasta. Jedna porcja to zwykle dwie sztuki.
Cozonac
Słodkie ciasto drożdżowe z nadzieniem orzechowym lub makowym, czasem z lokum i kakao, plecione tak, by po przekrojeniu widać było spiralę nadzienia. Piecze się je na Boże Narodzenie i Wielkanoc. Dobry cozonac jest wilgotny i "ciągnie się" na włókna. To wypiek, przy którym rodziny spędzają cały dzień przed świętami.
Pască
Wielkanocne ciasto na drożdżowym spodzie z nadzieniem ze słodkiego twarogu z rodzynkami, z warkoczem ciasta ułożonym w krzyż na wierzchu. Święci się je w cerkwi razem z jajkami i kołaczem. Dostępne wyłącznie w okresie prawosławnej Wielkanocy - poza nim go nie kupisz.
Mucenici
Ciastka w kształcie ósemki, upamiętniające czterdziestu męczenników z Sebasty, robione na 9 marca. W Mołdawii gotuje się je w słodkiej wodzie z orzechami, miodem i cynamonem; w Wołoszczyźnie piecze i polukruje. Wersja mołdawska przypomina rozgotowany deser w kompocie, wołoska - suche, słodkie obwarzanki. Sprzedawane wtedy w każdej piekarni.
Bezalkoholowe
Fără alcool
Socată
Orzeźwiający, lekko musujący napój ze sfermentowanego kwiatu czarnego bzu z cytryną i cukrem, robiony w domu na przełomie maja i czerwca, gdy bez kwitnie. Zawartość alkoholu jest śladowa. Smak jest kwiatowo-cytrusowy, mniej słodki niż przemysłowe lemoniady. Latem sprzedawany na targach i festynach w butelkach po wodzie.
Cafea (kawa)
Na starówkach Bukaresztu i Braszowa parzy się kawę po turecku, w tygielku na rozgrzanym piasku (la nisip) - z fusami, w małej filiżance, z wodą obok. Na co dzień Rumuni piją espresso lub kawę rozpuszczalną. Do kawy po turecku podaje się zwykle kostkę lokum albo łyżeczkę dulceață - gęstej konfitury owocowej z całych owoców.
Alkoholowe
Cu alcool.webp)
Śliwkowa țuică i pălincă
Destylat śliwkowy, pędzony na wsiach z własnych owoców. Țuică jest zwykle destylowana raz i łagodniejsza (20-30%), pălincă - dwukrotnie i mocna (40-55%), typowa dla Siedmiogrodu; w regionie Marmarosz nazywa się horincă. Kieliszek stawia się gościowi na powitanie, jeszcze przed jedzeniem. Zimą podaje się ją podgrzaną, z ziarnami pieprzu i miodem.
Wino rumuńskie
Rumunia ma własne szczepy: czerwoną Feteascę Neagră (owocową, z nutą suszonej śliwki), białą Feteascę Albă i aromatyczną Tămâioasę Românească. Słodka Grasă de Cotnari z Mołdawii bywa nazywana "rumuńskim tokajem". Główne regiony to Dealu Mare u podnóża Karpat, Cotnari na północnym wschodzie i Murfatlar nad Morzem Czarnym. Wiele winnic przyjmuje na degustacje.
Vișinată
Domowy likier z wiśni nastawianych na spirytusie lub țuice z cukrem, przez kilka tygodni na słońcu. Ciemny, słodki, z wyraźnym pestkowo-migdałowym tłem. Robi się go latem, pije zimą, jako digestif albo poczęstunek dla gości. Wiśnie z dna zjada się na końcu.
Bere (piwo)
Domyślne piwo to jasny lager: Timișoreana, Ursus (reklamujący się jako "król piwa"), Ciuc, Silva. Podawane bardzo zimne, do mici. Browar Timișoreana w Timișoarze to najstarszy na obecnym terytorium Rumunii - założyła go w 1718 roku austriacka administracja pod księciem Eugeniuszem Sabaudzkim.
Noroc - rumuński toast
"Noroc" jest codzienne i luźne, "Sănătate" nieco bardziej uroczyste. Kontakt wzrokowy przy stuknięciu jest oczekiwany. Pierwszy toast wznosi gospodarz; przy țuice często powtarza się go co kolejkę. Kieliszka nie odstawia się przed pierwszym łykiem po toaście.
- 1Patrz w oczy przy stuknięciu
- 2Poczekaj na pierwszy toast gospodarza
- 3Przy țuice toast powtarza się co rundę